22/05/2017, 16:52

Sinh học 12 bài 36: Quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể Lý thuyết và bài tập quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

Danh mục: Sinh học

Quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể Sinh học 12 bài 36: Quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể. Tài liệu giúp các bạn học sinh củng cố lại kiến thức bài 36 thông qua việc nhắc lại kiến thức đồng thời nâng cao kỹ năng giải bài tập thông qua việc làm các bài tập và các câu hỏi trắc nghiệm. Chúc các bạn học tốt!  730 câu trắc nghiệm Sinh học lớp 12 Sơ đồ tư duy lý thuyết môn Sinh học lớp 12 Mời làm: Trắc nghiệm ...

Quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

Sinh học 12 bài 36: Quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể. Tài liệu giúp các bạn học sinh củng cố lại kiến thức bài 36 thông qua việc nhắc lại kiến thức đồng thời nâng cao kỹ năng giải bài tập thông qua việc làm các bài tập và các câu hỏi trắc nghiệm. Chúc các bạn học tốt!

Tóm tắt lý thuyết quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

1. Quần thể sinh vật và quá trình hình thành quần thể

a. Khái niệm quần thể

* Quần thể sinh vật là tập hợp các cá thể trong cùng một loài, cùng sinh sống trong một khoảng không gian xác định, vào một thời điểm nhất định. Các cá thể trong quần thể có khả năng giao phối tự do với nhau để sinh sản tạo thành những thế hệ mới.

* Ví dụ: Các tập hợp cá thể sau đây là quần thể:

  • Trâu ở khu bảo tồn Yokđôn

Tóm tắt lý thuyết quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

  • Sen trong đầm

Tóm tắt lý thuyết quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

  • Quần thể ngựa vằn

Tóm tắt lý thuyết quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

b. Quá trình hình thành quần thể

Đầu tiên những cá thể cùng loài đến môi trường sống mới; những cá thể nào không thích nghi với điều kiện sống mới sẽ bị tiêu diệt hay di cư đến nơi khác. Những cá thể còn lại sẽ gắn bó chặt chẽ với nhau thông qua các mối quan hệ sinh thái, dần dần thành quần thể ổn định, thích nghi với điều kiện ngoại cảnh.

2. Các mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

a. Quan hệ hỗ trợ

  • Là mối quan hệ giữa các cá thể cùng loài hỗ trợ lẫn nhau trong các hoạt động sống như: tìm thức ăn, chống kẻ thù, sinh sản... đảm bảo cho quần thể thích nghi với môi trường sống.
  • Quan hệ hỗ trợ đảm bảo cho quần thể tồn tại ổn định, khai thác tối đa nguồn sống của môi trường, tăng khả năng sống sót và sinh sản của cá thể.
  • Ví dụ:
    • Báo hỗ trợ nhau săn mồi

Tóm tắt lý thuyết quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

    • Hỗ trợ cùng loài ở thực vật

Tóm tắt lý thuyết quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

b. Quan hệ cạnh tranh

  • Xuất hiện khi các cá thể tranh giành nhau thức ăn, nơi ở, ánh sáng và các nguồn sống khác, con đực tranh giành con cái... Nhờ có cạnh tranh mà số lượng và sự phân bố của các cá thể trong quần thể duy trì ở mức độ phù hợp, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của quần thể.
  • Ví dụ:
    • Cạnh tranh thức ăn

Tóm tắt lý thuyết quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

    • Cạnh tranh ánh sáng ở thực vật

Tóm tắt lý thuyết quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

c. Ý nghĩa của các mối quan hệ trong quần thể

  • Quan hệ hỗ trợ và cạnh tranh trong quần thể là các đặc điểm thích nghi của sinh vật với môi trường sống, đảm bảo sự tồn tại và phát triển hưng thịnh:
  • Quan hệ hỗ trợ mang lại lợi ích cho các cá thể, các cá thể khai thác được tố ưu nguồn sống của môi trường, các con non được bố mẹ chăm sóc tốt hơn, chống chọi với điều kiện bất lợi của tự nhiên và tự vệ tránh kẻ thù tốt hơn,... Nhờ đó mà khả năng sống sót và sinh sản của những cá thể tốt hơn.
  • Nhờ có cạnh tranh mà số lượng và sự phân bố của các cá thể trong quần thể duy trì ở mức độ phù hợp giúp cho loài phát triển ổn định. Cạnh tranh giữa các cá thể dẫn tới sự thắng thế của các cá thể khỏe và đào thải các cá thể yếu, nên thúc đẩy quá trình chọn lọc tự nhiên.

Bài tập quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

Câu 1. Hãy nêu các ví dụ về quan hệ hỗ trợ và quan hệ cạnh tranh giữa các cá thể trong quần thể. Tại sao nói quan hệ hỗ trợ và cạnh tranh trong quần thể là các đặc điểm thích nghi của sinh vật với môi trường sống, giúp cho quần thể tồn tại và phát triển ổn định?

Trả lời:

Ví dụ về quan hệ hỗ trợ giữa các cá thể trong quần thể:

  • Các cá thể trong đàn kiến hỗ trợ nhau kiếm thức ăn, khi một con phát hiện có mồi thì sẽ báo tin cho các cá thể khác cùng hỗ trợ tha mồi về tổ.
  • Các loài chim di cư, khi bay những chặng đường dài chúng luôn bay theo hình chữ V và con bay đầu tiên là con khoẻ nhất, các con nhỏ, yếu sẽ bay sau để đỡ tốn sức.

Ví dụ về quan hệ cạnh tranh giữa các cá thể trong quần thể:

  • Các con hổ cạnh tranh nhau giành nơi ở, kết quả dẫn đến hình thành khu vực sống (lãnh thổ) khác nhau.
  • Các con cá mập con mới nở ra đã cạnh tranh nhau, con nào nở ra trước sẽ ăn phôi non hay trứng chưa nở dể sống. Các con cá mập lớn khi thiếu thức ăn cũng sẽ ăn các con khác nhỏ hơn.

Quan hệ hỗ trợ và cạnh tranh trong quần thể là các đặc điểm thích nghi của sinh vật với môi trường sống, đảm bảo sự tồn tại và phát triển hưng thịnh:

  • Quan hệ hỗ trợ giúp các cá thể trong quần thể khai thác tối ưu nguồn sống của môi trường, các con non được bố mẹ chăm sóc tốt hơn, chống chọi với điều kiện bất lợi của tự nhiên và tự vệ tránh kẻ thù tốt hơn,... Nhờ đó mà khả năng sống sót và sinh sản của các cá thể tốt hơn.
  • Nhờ có cạnh tranh mà số lượng và sự phân bố của các cá thể trong quần thể duy trì ở mức độ phù hợp giúp cho loài phát triển ổn định. Cạnh tranh giũa các cá thể dẫn tới sự thắng thế của các cá thể khỏe và đào thải các cá thể yếu hơn, nên thúc đẩy quá trình CLTN.

Câu 2. Các cá thể của đàn bò rừng tập trung nhau lại biểu hiện mối quan hệ nào trong quần thể? Lối sống bầy đàn ở động vật mang lại cho quần thể những lợi ích gì?

Trả lời:

  • Đàn bò rừng tập trung lại biểu hiện mối quan hệ hỗ trợ trong quần thể, nhờ đó bò rừng cảnh giác với kẻ thù rình rập xung quanh và chống lại chúng tốt hơn.
  • Lối sống bầy đàn ở động vật đem lại cho chúng những lợi ích sau:
    • Việc tìm mồi, tìm nơi ở và chống lại kẻ thù hiệu quả hơn. Chim kiếm ăn theo đàn dễ tìm thấy thức ăn hơn đi riêng lẻ, các con trong đàn kích thích nhau tìm mồi, báo hiệu cho nhau nơi có nhiều thức ăn, thông báo cho nhau khi có kẻ thù... Cũng như con người khi sống chung, làm việc theo nhóm thì hiệu quả công việc sẽ tăng rất nhiều.
    • Ngoài ra, khi sống thành bầy đàn khả năng tìm gặp con đực và con cái sẽ dễ dàng hơn, đảm bảo cho sự sinh sản thuận lợi.
    • Trong một số bầy đàn có sự phân chia đẳng cấp, những cá thể thuộc đẳng cấp trên (con đầu đàn) luôn chiếm ưu thế so với các cá thể còn lại, sự phân chia này giúp các cá thể trong đàn nhường nhịn nhau, tránh ẩu đả gây thương tích. Sự chỉ huy của con đầu đàn giúp cả đàn có tính tổ chức và vì vậy thêm phần sức mạnh chống lại kẻ thù, những con non được bảo vệ tốt hơn.

Trắc nghiệm quần thể sinh vật và mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể

Câu 1: Quan hệ hỗ trợ giữa các cá thể trong nhóm các cây bạch đàn có ý nghĩa

A. Các cây dựa vào nhau nên hút được nhiều nước và muối khoáng
B. Có tác dụng chắn cát
C. Giúp cây sinh trưởng phát triển nhanh
D. Các cây dựa vào nhau nên chống được gió bão

Câu 2: Nguyên nhân chủ yếu của đấu tranh cùng loài là

A. Do có cùng nhu cầu sống
B. Do chống lại điều kiện bất lợi
C. Do mật độ cao
D. Do điều kiện sống thay đổi

Câu 3: Chọn từ/cụm từ thích hợp điền vào chỗ trống trong câu sau:

"Nhờ có cạnh tranh mà số lượng và sự phân bố của ..... trong quần thể duy trì ở mức độ phù hợp, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của quần thể"

A. Các loài
B. Các nòi
C. Các thứ
D. Các cá thể

Câu 4: Quan hệ giữa các cá thể trong quần thể bao gồm

A. Quan hệ hỗ trợ, quan hệ đối địch
B. Quan hệ hỗ trợ, quan hệ cạnh tranh
C. Quan hệ hợp tác, quan hệ hội sinh
D. Quan hệ cộng sinh, quan hệ đối địch

Câu 5: Đặc điểm nào sau đây không đúng với khái niệm quần thể?

A. Có khả năng sinh sản tạo thành những thế hệ mới
B. Quần thể là tập hợp của các cá thể khác loài
C. Quần thể là tập hợp của các cá thể cùng loài
D. Cùng sinh sống trong một khoảng không gian xác định, vào một thời điểm nhất định

Câu 6: Ý nào dưới đây không phải là mục đích của quan hệ hỗ trợ giữa các cá thể trong quần thể

A. Làm cân bằng số lượng cá thể trong quần thể
B. Khai thác được tối ưu nguồn sống của môi trường
C. Làm tăng khả năng sống sót và sinh sản của các cá thể trong quần thể
D. Đảm bảo cho quần thể tồn tại một cách ổn định

Câu 7: Điều nào sau đây không đúng với vai trò của quan hệ hỗ trợ?

A. Làm tăng khả năng sống sót và sinh sản của các cá thể
B. Đảm bảo cho quần thể tồn tại ổn định
C. Khai thác tối ưu nguồn sống của môi trường
D. Tạo nguồn dinh dưỡng cho quần thể

Câu 8: Sự cách li tự nhiên giữa các cá thể cùng loài có ý nghĩa

A. Ngăn ngừa sự gia tăng số lượng cá thể
B. Giảm bớt sự cạnh tranh thức ăn, nơi ở, ngăn ngừa sự gia tăng số lượng cá thể, hạn chế sự tiêu tốn thức ăn
C. Hạn chế sự tiêu tốn thức ăn
D. Giảm bớt sự cạnh tranh thức ăn, nơi ở

Câu 9: Mối quan hệ giữa các cá thể trong quần thể bao gồm

A. Quan hệ hỗ trợ và quan hệ cạnh tranh
B. Quan hệ hỗ trợ và quan hệ đối địch
C. Quan hệ hỗ trợ và ức chế cảm nhiễm
D. Quan hệ hợp tác và quan hệ cạnh tranh

Câu 10: Ý nào sau đây là quan trọng nhất trong khái niệm quần thể?

A. Quần thể có khả năng sinh sản tạo thành những thế hệ mới
B. Các cá thể trong quần thể cùng tồn tại ở một thời điểm nhất định
C. Quần thể sinh vật là tập hợp các cá thể trong cùng một loài
D. Các cá thể trong quần thể cùng sinh sống trong một khoảng không gian xác định

Các bài nên tham khảo

Soạn bài thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng

Soạn bài thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng I. Đọc – hiểu văn bản Câu 1. Những chi tiết nói về nhân vật Thái y lệnh họ Phạm. - Giới thiệu : + Là quan Thái y ...

Trình bày cảm nhận của em về đoạn văn Sông nước Cà Mau

Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ về đoạn Sông nước Cà Mau (trích Đất rừng phương Nam) của Đoàn Giỏi Bài làm Đất rừng phương Nam là một truyện dài viết cho trẻ em của ...

Phát biểu cảm nghĩ về truyện Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng

Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ về truyện Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng Bài làm Trong cuộc sống, ai cũng cần có một nghề để lao động, kiếm sống và để phục vụ, ...

Soạn bài sống chết mặc bay

SỐNG CHẾT MẶC BAY (Phạm Duy Tốn) I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN 1. (Câu 1, Sgk tr 81) Đoạn 1: "Gần một giờ đêm... Khúc đê này hỏng mất": nguy cơ vỡ đê và sự ...

Chứng minh rằng nhân dân Việt Nam từ xưa đến nay luôn luôn sống theo đạo lí Ăn quả nhớ kẻ trồng cây

Chứng minh rằng nhân dân Việt Nam từ xưa đến nay luôn luôn sống theo đạo lí "Ăn quả nhớ kẻ trồng cây". 1. Với từ ngữ đơn giản, mộc mạc, câu tục ngữ ...

Soạn bài ca Huế trên sông Hương

CA HUẾ TRÊN SÔNG HƯƠNG 1. (Câu 1, Sgk tr 103 tập 2) - Cố đô Huế nổi tiếng với các danh lam thắng cảnh như sông Hương, núi Ngự, cầu Tràng Tiền, chùa Thiên Mụ..., ...

Vai trò của cây cối (hoặc của rừng, của các loài động vật hoang dã, của nhiên liệu sạch...) trong việc bảo vệ môi trường sống

Vai trò của cây cối (hoặc của rừng, của các loài động vật hoang dã, của nhiên liệu sạch...) trong việc bảo vệ môi trường sống. Bài làm: Trong cuộc sống của ...

Mùa xuân là Tết trồng cây Làm cho đất nước càng ngày càng xuân. Bác Hồ muốn khuyên dạy chúng ta điều gì qua 2 dòng thơ này?

Mùa Xuân là mùa đâm hoa nảy lộc của muôn loài cây và cũng là mùa có không khí mát mẻ nhất trong năm. Đầu xuân Bác khuyên chúng ta nên hưởng ứng phong trào trồng ...

Hãy trình bày nổi bật lối sống vô cùng giản dị, thanh bạch của Bác Hồ

Như chúng ta đã biết Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ đã giúp đất nước chúng ta thoát khỏi xiềng xích nô lệ của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Người là một người sống ...

Soạn bài những câu hát về tình yêu quê hương đất nước, con người

Soạn bài những câu hát về tình yêu quê hương đất nước, con người I. Đọc – hiểu văn bản Câu 1. Ý kiến b và ý kiến c là đúng. - Khác với những bài ca dao trong ...

Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ Cho thuê nhà trọ phòng trọ giá rẻ